Antwerpen herdenkt overleden dak- en thuislozen: “Ze kenden allemaal een kwetsbaar bestaan”

In Antwerpen werden vandaag overleden straatbewoners herdacht tijdens de jaarlijkse Straatdodenherdenking. Op en rond het Maagdenhuis en het Hendrik Conscienceplein kwamen organisaties, kunstenaars, (ex-)daklozen en sympathisanten samen voor een ceremonie, stoet en artistieke performances. Het initiatief wil niet alleen herdenken, maar ook aandacht vragen voor de harde realiteit van dak- en thuisloosheid in de stad. “Er sterven in deze stad nog te veel mensen aan een lastig leven.”

Vandaag stond Antwerpen in het teken van troost, erkenning en verbondheid. 49 thuislozen die het voorbije jaar stierven na een leven op straat werden  herdacht tijdens de jaarlijkse Straatdodenherdenking, een initiatief van Straatoverleg Antwerpen. De herdenking startte op de binnenkoer van het Maagdenhuis, waarna een stoet door de stad trok richting het Hendrik Conscienceplein. Daar brachten muzikanten en performers van onder meer Tutti Fratelli een ingetogen eerbetoon. Nadien keerde de groep terug voor een slotmoment met muziek en ontmoeting.

Volgens Niek Everts, organisator en pastoraal werker bij ’t Vlot, een onthaalplek voor dak- en thuislozen, is de herdenking in de eerste plaats een moment van verbinding. “We hebben samen met kunstenaars hard gewerkt om er een verbindend gebeuren van te maken. We willen troost bieden, zorgen voor elkaar en verbinding creëren met de rouwenden.” Tegelijkertijd is het initiatief ook een aanklacht.  “Er sterven in deze stad nog te veel mensen aan een lastig leven.”

Everts benadrukt dat de groep die herdacht wordt divers is. “Sommigen zijn gestorven op straat, anderen in de nachtopvang, een ziekenhuis of bij vrienden. Sommigen waren nog dakloos, anderen hadden dat leven achter zich. Maar het zijn allemaal mensen die een bijzonder kwetsbaar bestaan hebben gekend.” Tijdens de herdenking worden de namen van 49 overledenen genoemd, om hen opnieuw zichtbaar te maken.

Hard en hart

Veel van de aanwezigen hebben een persoonlijke band met het thema. Nordine, die zelf dakloos is geweest, ervaart de dag “dubbel”. “Het is hard, met een ‘d’ en een ‘t’. Hard, omdat er veel op mij afkomt. Ik ben zelf dakloos geweest, die herinneringen komen vandaag allemaal terug. En ‘hart’, omdat ik hier omringd ben door zoveel mensen die denken aan degenen die vaak vergeten worden.”

Nordine verloor vorige maand een vriend die thuisloos was. “Ja. Hoe voelt dat? Moeilijk. Hij was recent nog bij mij thuis blijven slapen. Tien dagen later kreeg ik te horen dat zijn lichaam gevonden was in het Asiadok in Antwerpen. Zijn jas ligt nog steeds bij mij.”

Vandaag aanwezig zijn is voor hem een uitlaatklep. “Het is een manier om mijn gevoelens te uiten, zowel de positieve als de negatieve: boosheid, verdriet en tevredenheid. Anders blijft het knagen in mijn hoofd en hart.”

De herdenking draait voor Nordine vooral om verbondenheid. “Er zijn 49 mensen gestorven het voorbije jaar. Als iedereen één of twee belangrijke mensen in zijn leven heeft, kun je niet simpelweg tellen hoeveel mensen daardoor geraakt worden. Verbinding is daarom belangrijk.”

Ook Anna staat hier vandaag om dierbaren te herdenken. “Ik heb de voorbije tien jaar veel mensen verloren, door ziekte, maar ook door dakloosheid. Ik ben zelf acht jaar dakloos geweest, dus ik weet waarover ik spreek.”

Anna is één van de dansers die zorgt voor een performance op het evenement. “We willen met de performance respect tonen voor de overledenen en spreken voor wie er niet meer is. We hebben zes weken geoefend. Dat vraagt discipline, maar we zijn heel verbonden met elkaar.”

De verbondenheid onder de deelnemers is voor haar ook heel voelbaar. “Veel aanwezigen zitten of zaten in hetzelfde schuitje. Ze zijn dakloos geweest of ze zoeken nog een plek. Ik ben één van de gelukkigen, ik heb een appartement. Maar ik ben niet vergeten hoe het is om buiten onder de blote hemel te slapen.”

© 2026 StampMedia / Achille Vancolen & Floris Cornips