16de-eeuwse muur ontdekt bij Residentie Zuiders dok

   Tijdens archeologisch onderzoek op een bouwproject tussen de Vorstermanstraat en de Verlatstraat is een 16de-eeuwse muur van de Antwerpse citadel ontdekt. Het gaat om een deel van de contrescarp (de versterkte buitengrachtboord van de gracht) tegenover de hoofdingang van de citadel.

Aanleiding voor het archeologisch onderzoek zijn de geplande nieuwbouwwerken op de voormalige locatie van Antwerp Bowling. Hier verrijst weldra ‘Residentie Zuiders dok’, een nieuwbouwproject dat voorziet in appartementen, kantoren, commerciële ruimtes en een ondergrondse parking. Het project is een opdracht van projectontwikkelaar Lycon uit Retie.

Door de ligging binnen de citadel van Antwerpen moest er eerst archeologisch onderzoek plaatsvinden. Het archeologisch terreinwerk wordt uitgevoerd door Condor Archaeological Research, onder wetenschappelijke begeleiding van de dienst archeologie van de stad Antwerpen.

De muur die aan het licht kwam, maakt deel uit van de Antwerpse citadel. Deze citadel werd tussen 1567 en 1571 in opdracht van de hertog van Alva opgetrokken ten zuiden van de stad. Van hieruit probeerde de Spaanse bezetter meer greep te krijgen op de opstandige stad. De architect was Francesco Pacciotto, die de citadel van Turijn als model gebruikte. De citadel kent een vijfhoekig grondplan waarvan de punten van bolwerken of bastions waren voorzien. Binnenin was er plaats voor tweeduizend soldaten. De buitenzijde werd versterkt met een gracht en een contrescarp. Vanaf de 17de eeuw werd de citadel voorzien van verschillende buitenwerken of ravelijnen en besloeg deze dwangburcht uiteindelijk bijna het hele huidige Zuid.

In 1832 fungeerde de citadel als middelpunt van het strijdtoneel tijdens het beleg van Antwerpen. Een Hollands garnizoen onder leiding van generaal Chassé had zich namelijk teruggetrokken in de citadel, met een groot aantal kanonnen en soldaten. De Franse troepen namen de citadel wekenlang onder vuur. In december 1832 dwongen ze de Hollandse soldaten tot overgave. Op die manier speelde de Antwerpse citadel zelfs een belangrijke rol in het ontstaan van België.

De contrescarpmuur die tijdens het archeologisch onderzoek aan het licht kwam, ligt tegenover de hoofdingang van de citadel, ten westen van de toegangsbrug. Later is deze muur doorbroken om deel uit te maken van een ravelijn, opgetrokken in 1750.
De muur vertoont een insprong, bestaande uit twee rechte hoeken, waartussen een schuin aflopende kasseien bestrating ligt. Deze helling werd vermoedelijk gebruikt als aanlegsteiger van de gracht. Zowel de insprong als de kasseienhelling zijn reeds te zien op de 16de-eeuwse plannen.
Een deel van de blootgelegde muur bestaat uit het originele 16de-eeuws metselwerk, maar de muurbekleding langs grachtzijde werd vernieuwd, vermoedelijk in de 18de eeuw of later. Mogelijk gaat het om een renovatie uitgevoerd bij de aanleg van het ravelijn. 
Zuiders Dok werken onthullen stukken Antwerpse Citadel
Deeltje van de Contrescarp Antwerpen
Muur Citadel Antwerpen
Archeologisch onderzoek Antwerpse Citadel
Stukje 16de-eeuwse muur Antwerpse Citadel



Geef jouw mening

walter nuytemans
interessant! Kan er door de dienst Archeologie van de stad niet jaarlijks een infosessie worden gehouden omtrent de uitgevoerde projecten en de getroffen conclusies eromtrent ?

Foto's van 16de-eeuwse muur ontdekt bij Residentie Zuiders dok

Gerelateerde links

Facebook

Volg ons op Google+